โรคจิตเภทคืออะไร?

โรคจิตเภท (Schizophrenia) เป็นโรคทางจิตเวชที่เกิดจากความผิดปกติของสมอง ส่งผลกระทบต่อความคิด การรับรู้ และพฤติกรรมของผู้ป่วย มักเริ่มป่วยตั้งแต่ระยะวัยรุ่นตอนปลายถึงวัยผู้ใหญ่ตอนต้น และเป็นโรคเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ความสัมพันธ์ทางสังคม และการทำงานของผู้ป่วย

สาเหตุของโรคจิตเภท

ยังไม่ทราบแน่ชัด แต่เชื่อว่าเกิดจากปัจจัยหลายอย่างร่วมกัน ทั้งพันธุกรรม สิ่งแวดล้อม และสารเคมีในสมองที่ผิดปกติ

สัญญาณของโรคจิตเภท

ผู้ป่วยโรคจิตเภทจะมีอาการอย่างน้อย 2 อาการขึ้นไป ติดต่อกันนาน 1 เดือน โดยอย่างน้อย 1 อาการต้องอยู่ใน 3 อาการแรก :

1. หลงผิด - เชื่อในสิ่งที่ไม่เป็นความจริง เช่น คิดว่ามีคนตามสะกดรอย หรือควบคุมความคิด
2. ประสาทหลอน - เห็น ได้ยิน หรือสัมผัสสิ่งที่ไม่มีอยู่จริง เช่น ได้ยินเสียงคนพูดทั้งที่ไม่มีคนอยู่
3. การพูดที่ไม่เป็นระเบียบ - พูดวกวน สับสน ไม่ต่อเนื่อง
4. พฤติกรรมที่ไม่เป็นระเบียบ - อาจมีพฤติกรรมแปลกๆ หรือการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ
5. อาการด้านลบ - ขาดการแสดงออกทางอารมณ์ แยกตัว พูดน้อยลง ขาดความกระตือรือร้น

การดูแลรักษาด้วยตนเอง

• พักผ่อนและออกกำลังกาย อย่างเหมาะสม เพื่อสุขภาพกายใจ
• ฝึกผ่อนคลายจิตใจ เช่น หายใจลึก ๆ หรือเกร็ง-คลายกล้ามเนื้อ
• รักษาความสัมพันธ์ที่ดี กับคนรอบตัวเพื่อรับกำลังใจ
• ทำกิจกรรมที่มีความหมาย เพื่อเพิ่มคุณค่าและความสุขในชีวิต
• หลีกเลี่ยงสารเสพติดและแอลกอฮอล์
• สังเกตอาการผิดปกติ และพบแพทย์ทันทีหากอาการแย่ลง
• กินยาให้สม่ำเสมอ ตามคำแนะนำแพทย์ เพื่อควบคุมอาการ

ดูแลผู้ป่วยอย่างไร ?

• เข้าใจและอดทน ไม่ตำหนิ ให้กำลังใจ
• กำกับการรักษา กินยา พาไปพบแพทย์ สังเกตอาการข้างเคียง
• เฝ้าระวังอาการกำเริบ หรือความคิดทำร้ายตัวเอง
• จัดสิ่งแวดล้อมเหมาะสม ลดเครียด มีกิจวัตร ส่งเสริมกิจกรรมที่ชอบ

พลังของครอบครัวและชุมชน

การดูแลผู้ป่วยจิตเภทไม่ใช่หน้าที่ของคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นความร่วมมือของทุกคนในครอบครัวและชุมชน:

• ครอบครัว - เป็นกำลังสำคัญในการดูแลประจำวัน ให้กำลังใจ และสังเกตอาการ
• ชุมชน - สร้างสภาพแวดล้อมที่เข้าใจ ให้โอกาส และไม่ตีตรา
• ระบบสาธารณสุข - ให้การรักษาที่เหมาะสม ติดตามอาการ และสนับสนุนครอบครัว
• สังคม - ลดการตีตรา เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยได้ทำงานและมีส่วนร่วมในสังคม

ช่องทางขอความช่วยเหลือ

• โรงพยาบาลจิตเวช รพ.รัฐใกล้บ้าน
• สายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี 24 ชม.)
• สายด่วนจิตเวชยาเสพติด 1667
• ศูนย์สุขภาพจิต ให้บริการเยี่ยมบ้านและคำแนะนำ