โรคการกินผิดปกติ (Eating Disorders) เป็นภาวะทางสุขภาพจิตที่ส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมการกิน การรับรู้ภาพลักษณ์ของตนเอง และอารมณ์ที่เกี่ยวข้องกับน้ำหนักหรือรูปร่าง มักเริ่มในช่วงวัยรุ่น และพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชายหลายเท่า หากไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงทั้งทางร่างกายและจิตใจ

4 กลุ่มโรคการกินผิดปกติ หรือ Eating Disorders ที่พบได้บ่อย 

1. Anorexia Nervosa (อะนอเร็กเซีย เนอร์โวซา) ผู้ป่วยมีความกลัวอ้วนแม้น้ำหนักจะต่ำกว่ามาตรฐาน มักควบคุมอาหารอย่างเข้มงวดหรือออกกำลังกายมากเกินไป

อาการเด่น:

• น้ำหนักต่ำกว่าปกติ
• กลัวอ้วนแม้จะผอม
• บิดเบือนภาพลักษณ์ตนเอง

2. Bulimia Nervosa (บูลิเมีย เนอร์โวซา) ลักษณะสำคัญคือการกินมากผิดปกติแบบควบคุมไม่ได้ (binge eating) แล้วพยายามกำจัดอาหารออกด้วยวิธีที่ไม่เหมาะสม เช่น อาเจียน หรือใช้ยาถ่าย

อาการเด่น:

• กินมากในระยะเวลาสั้น
• ล้วงคออาเจียน ใช้ยาถ่าย หรือออกกำลังกายมาก
• รู้สึกผิดหรือขยะแขยงตนเอง

3. Binge-Eating Disorder (ภาวะกินมากผิดปกติ) ผู้ป่วยจะกินมากผิดปกติเป็นประจำ โดยไม่มีอาการอาเจียน หรือกำจัดอาหารออก

อาการเด่น:

• กินมากผิดปกติอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง นานเกิน 3 เดือน
• ไม่มีการอาเจียนหรือกำจัดอาหารออก
• มักรู้สึกผิดหรืออับอายหลังการกิน

4. Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID) ผู้ป่วยมีพฤติกรรมหลีกเลี่ยงการกินอาหารบางชนิดอย่างมาก โดยไม่เกี่ยวกับรูปร่างหรือน้ำหนัก เช่น ไม่ชอบกลิ่น สี หรือเนื้อสัมผัสของอาหาร

อาการเด่น:

• ไม่กินอาหารบางกลุ่มโดยไม่มีเหตุผลทางการแพทย์
• ส่งผลให้ขาดสารอาหาร น้ำหนักลด หรือเติบโตช้า
• ไม่กลัวอ้วนหรือกังวลเรื่องรูปร่าง

สาเหตุของโรคการกินผิดปกติ 

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดโรค ได้แก่:

• พันธุกรรมและชีวภาพ: โรคนี้สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรม และเกี่ยวข้องกับความไม่สมดุลของสารเคมีในสมอง เช่น เซโรโทนิน
• ปัจจัยทางจิตใจ: เช่น บุคลิกภาพแบบสมบูรณ์แบบ ความวิตกกังวล หรือภาวะซึมเศร้า
• สภาพแวดล้อมและวัฒนธรรม: สื่อที่ส่งเสริมค่านิยม “ผอม = สวย” โดยเฉพาะในวัยรุ่นที่กำลังพัฒนาตัวตน   

ผลกระทบของโรค 

โรคการกินผิดปกติส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและจิตใจ เช่น:

• ภาวะขาดสารอาหาร
• หัวใจเต้นผิดจังหวะ
• ประจำเดือนขาด
• ภาวะกระดูกพรุน

โดยเฉพาะโรค Anorexia Nervosa มีอัตราการเสียชีวิตสูงที่สุดในกลุ่มโรคทางจิตเวช หากไม่ได้รับการดูแล

แนวทางการรักษา

• การบำบัดทางจิต: โดยเฉพาะการบำบัดพฤติกรรมและความคิด (CBT) เพื่อปรับทัศนคติที่ผิดเกี่ยวกับการกินและรูปร่าง
• การดูแลด้านโภชนาการ: นักโภชนาการจะช่วยวางแผนการกินให้เหมาะสม ฟื้นฟูสุขภาพ และเปลี่ยนพฤติกรรม
• การใช้ยา: ในบางกรณีอาจใช้ยาต้านซึมเศร้าหรือยาลดความวิตกกังวลร่วมด้วย
• การสนับสนุนจากครอบครัว: โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่น การบำบัดแบบครอบครัว (Family-Based Therapy) มีหลักฐานสนับสนุนว่าช่วยเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวได้ดี